Budżet obywatelski – jak zgłosić projekt na boisko lub miejsce rekreacji i zdobyć głosy sąsiadów?

Chcesz mieć na swoim osiedlu boisko, stół do ping ponga albo miejsce, gdzie dzieci i młodzież mogą po szkole wyjść i zrobić coś fajniejszego, niż skrolowanie mediów społecznościowych? Wiesz, że gdzieś takie pieniądze są. Słyszałeś o budżecie obywatelskim, ale nie masz pojęcia, jak to działa, od czego zacząć ani czy w ogóle masz szansę na zrealizowanie Twojego pomysłu? Ten artykuł jest właśnie dla ciebie. Pokażę ci krok po kroku, co musisz zrobić – od pomysłu aż do realizacji.

Czym jest budżet obywatelski i skąd biorą się pieniądze?

Budżet obywatelski to część budżetu miasta lub gminy. O jej przeznaczeniu decydują mieszkańcy w drodze głosowania. Nie radni, nie urzędnicy – tylko ty i twoi sąsiedzi. Właściwe projekty zgłaszają mieszkańcy, po weryfikacji projektu pod względem zgodności z regulaminem, następuje głosowanie, w drodze którego wyłaniane są te projekty, które mają zostać zrealizowane. Te, które zdobędą najwięcej głosów i zmieszczą się w dostępnym limicie finansowym, trafiają do realizacji w kolejnym roku budżetowym.

Skąd są na to pieniądze? Każde miasto lub gmina, która prowadzi BO (budżet obywatelski), co roku przeznacza na ten cel określoną kwotę ze swojego własnego budżetu. To nie są środki unijne ani rządowe – to pieniądze podatników, które samorząd postanawia oddać mieszkańcom we władanie. 

Czy każda gmina i miasto ma budżet obywatelski?

Nie. Budżet obywatelski jest obowiązkowy tylko w miastach na prawach powiatu, czyli w praktyce w dużych miastach – np. Warszawa, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk (pełną listę tych miast można znaleźć tu: “Miasta na prawach powiatu – Lista”, źródło: Serwis Samorządowy PAP). W Polsce jest ich 66. Mniejsze gminy i miasta mogą prowadzić BO dobrowolnie i wiele z nich to robi.

Zanim zaczniesz cokolwiek planować, sprawdź na stronie swojego urzędu miasta lub gminy, czy posiada ona budżet obywatelski i z jaką częstotliwością odbywa się  przyjmowanie projektów oraz głosowanie. Sprawdź na jakim etapie jest aktualna edycja BO. Dzięki temu określisz ile masz czasu na przygotowanie swojego projektu – czy twój projekt ma szansę na bycie poddanym pod głosowanie jeszcze w aktualnej edycji, czy raczej należy poczekać do kolejnej. No, i oczywiście czytaj dalej, bo ten artykuł pomoże ci podjąć również tę decyzję.

Ile pieniędzy można dostać na projekt?

Kwoty są bardzo różne i zależą od wielkości miasta oraz jego całego budżetu. W dużych miastach pula BO może sięgać kilkudziesięciu milionów złotych rocznie, ale pojedyncze projekty mają z reguły limit – często 1-2 mln zł dla projektów ogólnomiejskich i znacznie mniej dla projektów dzielnicowych lub osiedlowych. Oczywiście największe miasta w Polsce dysponują odpowiednio większymi kwotami.

Dla przykładu: 

W 11 edycji BO w Warszawie ogólna pula BO była ustalona w kwocie: 105 782 530 zł. Pula ogólnomiejska wynosiła: 31 734 758 zł  a limit na pojedynczy projekt ogólnomiejski wynosił: 6 346 952 zł. Pule i limity dla poszczególnych dzielnic były zależne od ilości zameldowanych w nich mieszkańców i wynosiły odpowiednio: pule – od 1 057 825 zł dla takich dzielnic, jak Rembertów, czy Wesoła do 9 097 298 zł dla Mokotowa, limity na jeden projekt – od 211 565 zł w Rembertowie i Wesołej do 1 819 460 zł na Mokotowie. Pełne zestawienie poszczególnych kwot można znaleźć na stronie Urzędu Miasta Warszawy: “Kwoty 11 edycji”.

We Wrocławiu w 2025 roku pula BO wynosiła 35 milionów złotych, z czego 21 milionów na projekty ponadosiedlowe i 14 milionów na projekty osiedlowe. Limity budżetów na pojedynczy projekt wynosiły: 3 mln złotych na projekt ponadosiedlowy i 1 mln złotych na projekt osiedlowy (źródło: “Wrocławski Budżet Obywatelski 2025”)

Legnica (2025 rok): całkowita pula BO – 4 500 000 zł, limit dla pojedynczego projektu – 750 000 zł.

Kalisz (2025 rok): całkowita pula BO – 4 200 000 zł, limit dla pojedynczego projektu – 470 000 zł (ogólnomiejski); 100–140 tys. zł (lokalny). 

W mniejszych gminach kwoty mogą być skromniejsze – 20 000 zł, 50 000 zł albo 100 000 zł na jeden projekt. 

Przykładem niech będzie nasze miasto – Mińsk Mazowiecki. W edycji na rok 2025 ogólna pula BO wynosiła 300 000 zł, a limit dla pojedynczego projektu wynosił 60 000 zł (źródło: “Miński Budżet Obywatelski 2025”).

Może w porównaniu z budżetami mega-miast to nie jest dużo, ale na stół do ping ponga, kosz do koszykówki albo mały plac do gier na świeżym powietrzu wystarczy. 

Kto może zgłosić projekt – warunki formalne

W zdecydowanej większości przypadków projekt może zgłosić każdy mieszkaniec, który jest zameldowany lub mieszka na terenie danego miasta lub gminy. Nie musisz być członkiem żadnej organizacji, spółdzielni, czy wspólnoty. Nie musisz mieć doświadczenia w pisaniu wniosków i nie musisz znać się na prawie budowlanym. Ba, często nawet nie musisz być pełnoletni (choć w takim wypadku zdarza się, że musisz działać za zgodą lub pośrednictwem swojego opiekuna prawnego).

Czy musisz działać w grupie, czy wystarczy jedna osoba?

Zazwyczaj wystarczy jedna osoba – ty. Większość miast pozwala na zgłoszenie projektu przez pojedynczego mieszkańca, wymaga jednak zebrania kilku podpisów popierających – np. 10, 15 lub 20 osób z danej dzielnicy, które popierają twój pomysł już na etapie składania wniosku.

To nie jest wada ani kłoda rzucona pod nogi – to twój pierwszy test. Jeśli nie możesz zebrać kilkunastu podpisów w swoim bloku lub na ulicy, to sygnał, że projekt może nie być atrakcyjny i interesujący dla innych mieszkańców i pewnie będzie miał problem z uzyskaniem wystarczającej liczby głosów później, w ostatecznym głosowaniu. Zacznij od swoich sąsiadów i sprawdź, czy pomysł naprawdę trafia w ich potrzeby i gusta.

Co z działką – czy musisz być jej właścicielem?

Nie. Wręcz przeciwnie – nie możesz być właścicielem gruntu, na którym chcesz zrealizować projekt. Musisz natomiast sprawdzić, czy teren należy do gminy lub miasta – bo tylko wtedy samorząd będzie mógł tam realizować inwestycję. Działki prywatne, wspólnot mieszkaniowych czy spółdzielni są poza zasięgiem BO.

Jak sprawdzić, kto jest właścicielem terenu? Możesz zapytać w urzędzie gminy, pomocne może być skorzystanie z Geoportalu (geoportal.gov.pl) – tam sprawdzisz nr i identyfikator działki, nazwę gminy i obrębu, ale czasami również znajdziesz tam dane z Ewidencji Gruntów i Budynków oraz grupę rejestrową danej działki – określa ona, do jakiej grupy zaliczany jest właściciel działki: np. grupa rejestrowa 1 oznacza, że właścicielem działki jest Skarb Państwa, grupa rejestrowa 4, że właścicielem gruntu jest gmina, grupa rejestrowa 7 oznacza, że właścicielem jest osoba fizyczna (listę wszystkich grup rejestrowych określa Art. 14, Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Możesz też po prostu zapytać urzędnika prowadzącego BO – oni takie rzeczy sprawdzają rutynowo i mogą ci pomóc na wstępnym etapie.

Jakie projekty sportowe i rekreacyjne możesz zgłosić?

Infrastruktura sportowo-rekreacyjna to bardzo popularna kategoria w budżecie obywatelskim w całej Polsce. Mieszkańcy chcą mieć miejsca, gdzie można wyjść z domu i trochę się poruszać – bez podróży, bez opłat, bez rezerwacji. To przekłada się bezpośrednio na wyniki głosowań.

Poza tym, jako mama myślę (choć nie mam na to żadnych dowodów popartych statystyką), że ogromna liczba rodziców i opiekunów głosuje na inwestycje sportowe i rekreacyjne z nadzieją, że ich pociechy złapią bakcyla aktywności fizycznej i porzucą ekrany na rzecz aktywnego spędzania czasu z rówieśnikami (choćby godzinkę, czy dwie dziennie).

Nie ma jednej, centralnej listy obiektów, jakie można sfinansować z BO, choć każda gmina, czy miasto może taką listę zawrzeć w swoim regulaminie. 

Jest jednak kilka warunków, jakie musi spełniać każda inwestycja, która jest realizowana w ten sposób. Warunkiem podstawowym jest to, że projekt musi być ogólnodostępny i nieodpłatny – nie można z BO sfinansować infrastruktury, która będzie później zamknięta lub płatna, lub będzie służyła bardzo małej grupie osób. Projekt nie może generować nieproporcjonalnie dużych kosztów dla miasta lub gminy po jego wybudowaniu. Na inwestycji nie może być prowadzona prywatna działalność komercyjna. Projekt musi być możliwy do zrealizowania w ciągu jednego roku budżetowego i umiejscowiony na terenie, do którego prawa ma miasto, czy gmina (nie może np. wymagać zakupu terenu), musi również być zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz prawem obowiązującym w Polsce (np. z Prawem Budowlanym i Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), w praktyce nie może również kolidować z instalacjami podziemnymi, czy nadziemnymi, gdyż przebudowa tych instalacji wymaga zazwyczaj tyle czasu, że projekt nie jest możliwy do zrealizowania w ciągu jednego roku budżetowego.

Poniżej przygotowałam listę, co możesz w praktyce zgłosić pod głosowanie i co często jest zgłaszane.

1. Infrastruktura sportowa (twarda)

• osiedlowe boiska wielofunkcyjne – zwłaszcza, jeśli ma to być modernizacja lub remont, choć przy dobrej organizacji również budowa od zera jest możliwa do realizacji w ciągu jednego roku budżetowego (przykładowy harmonogram realizacji projektu: marzec – przygotowanie dokumentów do zlecenia dokumentacji, kwiecień – czerwiec – opracowanie dokumentacji, lipiec – uzyskanie niezbędnych zgód, sierpień – wrzesień – przetarg, wrzesień – grudzień – roboty budowlane).
• boiska szkolne (modernizacja, doposażenie),
• boiska do koszykówki 3×3
• korty tenisowe, padlowe, do pickelballa
• skateparki, pumptracki, tory rolkowe, wrotkowiska
• siłownie plenerowe, street workout,
• stoły do ping-ponga na zewnątrz,
• trasy biegowe, trasy nordic walking,
• małe hale lub wiaty sportowe (w gminach wiejskich).

2. Infrastruktura rekreacyjna

• place zabaw,
• strefy relaksu, hamaki, leżaki miejskie,
• parki kieszonkowe z elementami aktywności,
• ścieżki spacerowe, edukacyjne, zdrowia.
• stoły piknikowe do gier i piłkarzyki

3. Doposażenie istniejących obiektów

• bramki, kosze, siatki, słupki,
• nawierzchnie sportowe (np. modułowe nawierzchnie polipropylenowe),
• trybuny, ławki, stojaki na rowery,
• magazyny sprzętu sportowego.

4. Projekty miękkie (wydarzenia sportowe)

Dopuszczone w większości gmin, choć może wystąpić limit kosztów:

• turnieje sportowe,
• biegi miejskie, rajdy rowerowe,
• zajęcia sportowe dla mieszkańców (fitness, joga, gimnastyka),
• warsztaty i szkolenia sportowe dla dzieci i seniorów.

5. Projekty prozdrowotne i aktywizujące

• programy aktywności dla seniorów,
• zajęcia rehabilitacyjne, profilaktyczne,
• akcje typu „Rusz się!”, „Aktywne osiedle” itp.

Co najczesciej wygrywalo w poprzednich edycjach?

Wygrane projekty sportowe to zazwyczaj te, które łączą kilka grup użytkowników naraz. Boisko wielofunkcyjne, na którym mogą grać jednocześnie dzieci, młodzież i dorośli, zbierze więcej głosów niż wyspecjalizowany obiekt dla jednej dyscypliny. Podobnie stół do ping ponga, piłkarzyki, stół do gry w szachy, czy chińczyka i kilka prostych ławek zestawione razem tworzą strefę gier, która przyciągnie szerokie grono użytkowników – od 8 do 88 lat.

Moja wskazówka: Przeglądaj archiwa poprzednich edycji BO w swoim mieście. Każde miasto publikuje listy zgłoszonych i zrealizowanych projektów. Zobaczysz, co wygrywało, ile głosów zdobyły poszczególne projekty i w jakich dzielnicach. To najlepsza baza danych, którą masz bezpłatnie pod ręką. Oczywiście to nie oznacza, że ze stuprocentową pewnością twój projekt wygra, jeśli w latach poprzednich podobne projekty wygrywały w sąsiedniej dzielnicy – to może działać w dwie strony – mieszkańcy mogą uważać, że już jest dość podobnych obiektów w okolicy, z drugiej strony jakiś rewelacyjny i rewolucyjny pomysł może zebrać dużą grupę entuzjastów, właśnie dlatego, że będzie pachniał nowością i świeżością, jednak przeanalizowanie projektów z poprzednich lat może być bardzo wartościowe – wskazać ci kierunki, poddać pomysły, czy (co moim zdaniem bardzo cenne) wskazać najczęściej popełnianie błędy, które powodowały odrzucenie projektu już przy pierwszej weryfikacji.

Jak przygotować wniosek, żeby przeszedł weryfikację

Weryfikacja wniosku to etap, na którym odpada wiele projektów – i nie dlatego, że pomysły są złe, ale dlatego, że wnioski są niepełne, nieprecyzyjne albo dotyczą terenu, na którym nie można budować. Warto poświęcić na to czas zanim zaczniesz zbierać podpisy.

Co musi zawierać każdy wniosek?

Choć formularze roznia sie miedzy miastami, każdy wniosek do BO zawiera mniej wiecej te same elementy:

1. Nazwa projektu – krótka, konkretna, zapamiętywalna. Nie „Projekt rewitalizacji przestrzeni publicznej nr 3”, tylko „Boisko do koszykówki na Osiedlu Słowiańskim”.
2. Opis projektu – co chcesz zbudować lub kupić, gdzie dokładnie, dla kogo, dlaczego to potrzebne.
3. Lokalizacja – adres lub numer działki ewidencyjnej. Musi to być grunt gminny lub miejski.
4. Szacunkowy koszt – orientacyjna kwota realizacji. Nie musisz mieć wyceny od wykonawcy, ale kwota musi być realistyczna.
5. Uzasadnienie – dlaczego ten projekt jest potrzebny mieszkańcom tej okolicy.
6. Dane wnioskodawcy – twoje dane osobowe i kontakt.

Część miast wymaga również zebrania podpisów popierających jeszcze przed zgłoszeniem wniosku.

Jak oszacować koszt projektu bez wiedzy technicznej?

To pytanie zadaje sobie większość początkujących wnioskodawców. Odpowiedź jest prosta: zapytaj producenta lub dostawcę sprzętu. Firmy takie jak Sport Grupa regularnie współpracują z osobami przygotowującymi projekty do BO i mogą bezpłatnie oszacować koszt konkretnego zestawu – np. stołu do ping ponga z montażem, kosza do koszykówki albo budowy małego boiska.

Pamiętaj, że do kosztu sprzętu musisz doliczyć: przygotowanie podłoża lub nawierzchni, montaż itp. Te dodatkowe koszty mogą stanowić całkiem znaczącą część całkowitego budżetu projektu, dlatego zawsze proś o ofertę wraz z montażem.

Według jakich kryteriów komisja ocenia projekty?

Urzędnicy weryfikujący projekt sprawdzają przede wszystkim:

• czy teren jest własnością gminy lub miasta
• czy projekt nie narusza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
• czy projekt nie narusza przepisów prawa budowlanego
• czy projekt wymaga zgody konserwatora zabytków
• czy projekt wymaga doprowadzenia jakichś instalacji i czy jest to możliwe do zrealizowania w czasie jednego roku budżetowego
• czy projekt nie koliduje z istniejącymi instalacjami i konstrukcjami naziemnymi i podziemnymi
• czy teren nie jest na gwarancji udzielonej przez innego wykonawcę (np. gwarancja na nawierzchnię asfaltową, czy betonową)
• czy szacowany koszt mieści się w dostępnym limicie
• czy projekt jest możliwy technicznie do zrealizowania w określonym czasie (zazwyczaj w ciągu jednego roku budżetowego)
• czy wniosek jest kompletny i spełnia formalne wymagania regulaminu

Komisja nie ocenia, czy pomysł jest dobry – to robi później społeczność przez głosowanie. Na etapie weryfikacji liczy się wyłącznie strona formalna i techniczna. Dlatego wniosek musi być kompletny i precyzyjny.

Jak promować projekt i zbierać glosy?

Do pozyskania funduszy z budżetu obywatelskiego niezbędny jest nie tylko dobry projekt. Równie ważna jest skuteczna kampania. Można mieć świetny pomysł na boisko i przegrać głosowanie, bo sąsiad z naprzeciwka lepiej zorganizował akcję promocyjną. Głosowanie trwa zwykle od 1 do 3 tygodni – to krótko, więc musisz zacząć działać wcześniej.

Ile głosów potrzebujesz – jak to policzyć przed startem?

Nie ma jednej odpowiedzi, bo progi zapewniające realizację projektu różnią się między miastami i dzielnicami. Ale możesz sprawdzić archiwa poprzednich edycji i zobaczyć, ile głosów zdobyły projekty, które wygrały i przeszły do fazy realizacji w twojej dzielnicy lub osiedlu. To da ci realistyczny (choć oczywiście nie dokładny) cel.

Jeśli w poprzednich latach wygrywały projekty z 200-400 glosami, a twoje osiedle liczy 2000 mieszkańców – wiesz, że potrzebujesz przekonać około 10-20% sąsiadów. To wykonalne, ale wymaga zorganizowanego działania.

Najskuteczniejsze sposoby promocji projektu w lokalnej społeczności

Najskuteczniejsze kanały dotarcia do głosujących to te, które łączą online z offline. Nie wystarczy wrzucić link na Facebook – zwłaszcza jeśli chcesz dotrzeć również do starszych mieszkańców, którzy nie korzystają z mediów społecznościowych.

Co naprawde dziala:

• Lokalne grupy na Facebooku – ale pisz tam jako człowiek, od serca, autentycznie. Opisz, dlaczego zależy ci na tym projekcie, jak wpłynie on na całą społeczność i czego potrzeba, aby móc ten projekt zrealizować.
• Ulotki w skrzynkach na listy – stare medium, ale nadal skuteczne. Krótki opis projektu, QR kod do strony głosowania i kontakt do Ciebie, aby każdy mógł dopytać o szczegóły, a może dołączyć do ciebie przy promocji projektu.
• Plakaty na klatkach schodowych – informacja o projekcie i o tym, jak zagłosować, najlepiej z nazwą i numerem projektu.
• Bezpośrednia rozmowa z sąsiadami – brzmi archaicznie, ale jest najskuteczniejsze. Osoba, która porozmawia z tobą twarzą w twarz, zagłosuje chętniej niż ta, która zobaczy post w internecie.
• Kontakt z lokalną radą osiedla lub lokalnymi aktywistami – możesz poprosić o wsparcie, pojawienie się na zebraniu lub rozesłanie informacji do mieszkańców.
• Informacja w przedszkolu lub szkole – jeśli projekt dotyczy infrastruktury, z której będą korzystać dzieci. Rodzice to naturalni sojusznicy.

Jak dotrzeć do osób, które nie korzystają z internetu?

To pytanie, o którym większość wnioskodawców zapomina – i przez to traci istotną grupę głosujących. Osoby starsze, które nie korzystają z internetu, to często najbardziej aktywni uczestnicy głosowań stacjonarnych. Wiele miast umożliwia głosowanie nie tylko online, ale również w urzędzie, w wyznaczonych punktach lub przez specjalne formularze papierowe.

Jeśli twoje miasto ma taką opcję, powiedz o niej swoim starszym sąsiadem wprost. Napisz na ulotce, że można zagłosować również bez internetu i gdzie oraz w jakim terminie to zrobić. To może zdecydować o wyniku.

Najczęstsze błędy, przez które projekty przepadają

Przez kilka lat obserwacji BO w polskich miastach można wyodrębnić kilka powtarzających się błędów. Uniknięcie ich nie gwarantuje wygranej, ale zwiększa szanse znacząco.

• Źle wybrane miejsce – projekt, który miałby powstać na działce prywatnej lub wspólnoty mieszkaniowej zostanie odrzucony na etapie weryfikacji, bez wyjątków.
• Nierealny kosztorys – kwota zbyt niska sprawia, że komisja odrzuca projekt jako niemożliwe do zrealizowania. Kwota zbyt wysoka przekracza limit. Sprawdź ceny u producenta zanim wpiszesz cokolwiek do wniosku.
• Brak konkretnej lokalizacji – „boisko gdzieś na Osiedlu X” nie przejdzie weryfikacji. Musisz wskazać dokładną działkę.
• Startowanie bez rozpoznania – jeśli nie wiesz, ile głosów potrzebna do wygranej i nie masz planu kampanii, projekt może przepaść nie z braku pomysłu, ale z braku organizacji.
• Zaniedbanie starszych głosujących – skupienie całej kampanii na Facebooku przy jednoczesnym pomijaniu drogi papierowej i stacjonarnej może być kosztownym błędem.
• Zbyt skomplikowany projekt – im więcej elementów, tym więcej możliwości popełnienia jakiegoś błędu. Pierwszy projekt powinien być prosty i konkretny.

Co się dzieje po wygraniu – od głosowania do realizacji

Wygrałeś. Twój projekt zebrał wystarczającą liczbę głosów i znalazł się na liście do realizacji. Co teraz?

Miasto przejmuje pełną odpowiedzialność za realizację. Ty już nie musisz nic organizować, nie zatrudniasz wykonawcy i nie nadzorujesz budowy. Samorząd robi to we własnym zakresie, zgodnie z prawem zamówień publicznych.

Czas realizacji to najczęściej kilka miesięcy. Projekty zatwierdzone w jednym roku budżetowym są realizowane w kolejnym. Jeśli wnioski zamknięto w czerwcu, a głosowanie było jesienią, twoje boisko może powstać dopiero za rok.

Czy masz wpływ na to, jaki sprzęt zostanie zakupiony? Formalnie nie – miasto prowadzi własny przetarg i wybiera ofertę zgodnie z przepisami. Ale możesz w opisie projektu wskazać dokładne standardy funkcjonalne i jakościowe, które sprzęt musi spełniać. Im precyzyjniejszy opis przedmiotu zamówienia, tym mniejsze ryzyko, że zamiast solidnego stołu do ping ponga z blatem, który zapewnia odpowiednie odbicie piłki i wyglądem, który zdobi, a nie szpeci, miasto kupi najtańszy model, który po pierwszej zimie będzie niezdatny do użytkowania.

Jeśli chcesz wiedzieć, jakie parametry wpisać do opisu projektu, aby zapewnić sobie i twojej społeczności sprzęt dobrej jakości, który będzie służył przez lata – skontaktuj się z nami. Pomagamy mieszkańcom i urzędom przygotować specyfikacje dla: boisk wielofunkcyjnych i koszykówki 3×3, kortów do tenisa, pickleball i padla, stołów do ping ponga i piłkarzyków zewnętrznych, a także stołów do gry w szachy, czy chińczyka. 

Planujesz projekt do budżetu obywatelskiego? Pomożemy ci przygotować wycenę i specyfikacje techniczna.

Skontaktuj sie z nami przez strone sportgrupa.pl – powiedz, co chcesz zgłosić do BO i w jakim mieście, a my pomożemy ci oszacować realistyczny koszt i przygotować opis techniczny, który przejdzie weryfikację komisji.